ENDOMETRİOZİS VE PELVİK TABAN FİZYOTERAPİSİ

 

Pelvik Taban Kasları

 

Pelvik taban kasları, alt karın organlarından mesane, rahim ve bağırsakları destekleyen bir kas grubudur. Bu organları bir hamak gibi tutan bu kaslar, fonksiyonlarını yerine getirebilmek için yeterince esnek ve kuvvetli olmalıdır. Aksi takdirde karşımıza mesane, bağırsak ve cinsel problemler çıkmaktadır.

​

Pelvik taban fizyoterapisi bakımından klinikte endometriozisin en yaygın semptomları arasında ağrılı adet dönemleri, ağrılı cinsel ilişki, jinekolojik muayene sırasında ağrı, idrar yaparken ağrı veya bağırsak hareketleri sırasında ağrı ve kronik yorgunluk olarak karşımıza çıkmaktadır.

 

Endometriozis, normalde rahmin içini kaplayan endometriyum dokusunun rahmin dışında büyüdüğü bir durumdur. Bu doku her adet döngüsünde rahmin içindeki doku gibi kalınlaşır, parçalanır ve kanar. Fakat bu endometriyal doku rahminizde büyüyen dokudan farklı olarak vücudunuzdan dışarı çıkamaz ve sıkışır.  Bu sıkışan dokular, kendisini çevreleyen dokuların tahriş olmasına, yara dokusu geliştirmesine, pelvik organ etrafındaki dokuların birbirine yapışmasına neden olan fibroz doku bantlarına neden olabilir. Biz bu yapışan doku bantlarına adezyon diyoruz.

​

 

Pelvik Taban Fizyoterapisi

 

Pelvik Taban rehabilitasyonu endometriozis hastalığında ortaya çıkabilecek olan idrar ve bağırsak semptomlarına yardımcı olmak, ağrılı adet döngülerinde ve ağrılı cinsel ilişki  sorunlarına pelvik taban rehabilitasyon bakış açısıyla çözüm sunmaktır.

 

Ultrasound in Obstetrics & gynecology dergisinde bir çalışmada pelvik taban fizyoterapisi ile tedavi edilen kadınların, tedavi almayanlara kıyasla pelvik taban kas gevşemesinde, cinsel ilişkide ağrılarda ve pelvik ağrıda önemli bir iyileşme gösterdiğini bulmuşlardır.

 

Biofeedback Tedavi

 

Biofeedback cihazı, pevik taban kas değerlendirilmesinde ve tedavisinde kullanılan bir cihazdır. Pelvik taban kaslarının gevşetilmesinde ve kuvvetlendirilmesinde etkin bir şekilde klinik uygulaması vardır.

 

Biofeedback seansında hastanın pelvik taban kaslarına yapıştırılan elektrotlar ile ekranda kas eğitimi

 

Manuel Teknikler

 

Myofasyal gevşeme teknikleri fizyoterapist eşliğinde yapılan yumuşak ve etkili masaj teknikleridir.

​

 

Egzersiz ve Spor

 

Güç ve kondisyon gerektiren egzersizler varolan semptomları daha da ağırlaştırabilir.

Başlangıçta hafif egzersizlerle başlanmalı, tercihen yine fizyoterapist eşliüinde yoga ve pilates yapılmalıdır.

 

 

Pelvik Taban Fizyoterapistine Ne Zaman İhtiyaç Duyulur?

 

Endometriozis hastalığında tedavi süreci yurtdışında yıllar öncesinden beri multidisipliner bir ekiple yönetilir. Türkiye’de ilk defa endometriozis hastalarına daha fazla yardımcı olabilmek için, tedavi yaklaşımı doktor, fizyoterapist, diyetisyen ve gerekli görüldüğünde diğer branşlarla ortak bir şekilde yürütülmektedir.

Endometriozis hastasının tedavisini yürüten doktorumuz tarafından gerekli görüldüğünde pelvik taban fizyoterapisine de yönlendirilmesi yapılır ve rehabilitasyon sürecine alınır daha sonra tedavinin gidişatına göre doktorumuza bilgi verilir.

 

 

 Pelvik Taban Rehabilitasyonunu Kimler Yapar?

 

Pelvik taban rehabilitasyonunu, pelvik taban rehabilitasyon eğitimi almış, klinik deneyimi olan fizyoterapistler tarafından yapılmaktadır.

 

İdrar Kaçırma

 

İdrar kaçırma, istemsiz olarak idrarı tutamama durumudur ve sosyal ve hijyenik anlamda kişiyi oldukça rahatsız eder. Toplumda 4 kadından 1’inde görülmektedir. Gebelik, zor doğumlar, aşırı kilo, kabızlık, kronik öksürük gibi durumlar idrar kaçırmaya hazırlayıcı faktörlerdir. Pelvik taban kaslarının farklı nedenlerle fonksiyonel olarak kas tonusunun değişmesi de idrar kaçırmaya neden olabilir. Yani kas tonusunun aşırı gergin veya zayıf olması idrar tutmaya engel olabilmektedir.

 

İdrar kaçırma tipleri;

 

Stres tipi idrar kaçırma: Öksürme, hapşırma, gülme veya fiziksel bir aktivite sırasında idrar kaçırmadır. İdrar kaçırma, karın içi basıncının artmasına neden olan aktivitelerde meydana gelir. Spor yaparken idrar kaçırma şikayeti sıklıkla karşımıza çıkar.

 

Urge tipi idrar kaçırma: Ani ve güçlü bir idrar yapma isteği ile tuvalete yetişemeden idrar kaçırmadır. Sık sık tuvalete gitme isteğide olabilir.

 

Mikst tip idrar kaçırma: Bu iki tip idrar kaçırmanın beraber olması durumudur.

 

İdrar Kaçırmada Pelvik Taban Rehabilitasyonu

 

İdrar kaçırma problemiyle gelen hastamıza,  hangi tipi olursa olsun öncelikle detaylı bir şekilde hikaye alındıktan sonra pelvik taban kas değerlendirmesi yapılır. Bu kas değerlendirmesi manuel olarak yapıldıktan sonra biofeedback cihazı ile kas değerlendirmesi yapılarak daha objektif bir şekilde elde edilen değerler hastaya gösterilir. Daha sonra hastanın kas durumuna göre klinik ortamda biofeedback cihazı ile hastaya pelvik taban kas eğitimi uygulanır ve beraberinde gerekli egzersizler gösterilir.

​

 

Kronik Kabızlık

 

Endometriozis hastalığında oluşan karın içi yapışıklıklar, karın içi organların hareketliliğinde azalmaya neden olur.  Bu aynı zamanda karın ağrısı ve bağırsak hareketliliğinde azalma demektir. Yani bir endometriozis hastası kabızlık şikayeti çekebilir ve bu yaşadığı problemleri daha da büyütür. Bu kabızlık şikayetine yönelik olarak bağırsak eğitimi ve pelvik taban kas eğitimleriyle tuvalette boşaltma teknikleri öğretilir.

 

Ayrıca endometriozis cerrahilerinden sonra endometriyal odakların temizlenmesi sonucu o bölge sinir etkilenimine bağlı olarak nörojen mesane veya nörojen bağırsak geliştiği durumlarda yine pelvik taban rehabilitasyonu önem kazanır.

​

 

Kronik Pelvik Ağrı

 

Kronik pelvik ağrı endometriozisli hastalarda ( % 55 ‘inde) çok sık karşılaşılan bir şikâyettir. (Klein ve ark. 2014)

 

Endometriozise bağlı pelvik bölge ağrılarına cevap olarak pelvik kaslarda spazm ve gerilme görülebilmektedir. Bu kronik ağrılar zamanla postüral değişikliklere de neden olabilir. Hatta daha çok ağrıyı korumaya çalışan bir postür gelişir. Kişi zamanla bu postüral bozuklukların yarattığı ağrılarla da baş etmeye çalışmak  durumunda kalır.

 

​

Ağrılı Cinsel İlişki

 

Endometriozis hastalarında karşılaşılan sıkıntılı durumlardan biri de cinsel ilişki sırasında veya sonrasında yaşanan ağrılardır. Ağrı, cinsel ilişkiden uzaklaşmaya ve cinsel disfonksiyonlara neden olabilir. Bu ağrılar daha önce bahsettiğimiz gibi pelvik bölgedeki yapışık dokulardan kaynaklanıyor olabilir. Ağrı pozisyona bağlı olarak değişebilir. O nedenle ağrıya neden olan pozisyonlar önerilmez. Bu hastalar pelvik bölgedeki yapışık dokulara yönelik pelvik taban rehabilitasyonu ve cinsel terapiden oldukça fayda görürler.

 

Ağrılı cinsel ilişkiyi vajinismus durumundan ayırt etmek gerekir. Vajinismusda cinsel ilişkiyi imkansız kılan faktörler çoğunlukla psikolojik alt temellidir ve cinsel ilişkide vajinal girişte ağrı ve cinsel ilişkiye izin vermeme durumu yaşanır.

 

Endometriozisli Hastaların Beraberinde Yaşadıkları Diğer Rahatsızlıklar

 

-İrritable bağırsak sendromu

-Ağrılı mesane sendromu

-Kronik yorgunluk sendromu

-Fibromiyalji

-Migren veya gerilim tipi baş ağrısı

-Anksiyete, depresyon, panik atak